Jaką wiedzę znajdziesz w odcinku?
•Czy mózg potrafi działać wielozadaniowo?
•Co nauka mówi o podzielności uwagi?
•Czym jest przerzutność uwagi i jak ją ćwiczyć?
Czy istnieje podzielność uwagi?
W obecnych czasach mamy taki natłok obowiązków, że czasem trudno sobie wyobrazić robienie tylko jednej rzeczy na raz. Nawet odpoczywając, potrafimy oglądać serial i przy okazji robić coś na telefonie. Udajemy przed samymi sobą, że podzielność uwagi realnie istnieje, choć sami psychologowie jednoznacznie potwierdzają, że człowiek tak naprawdę nie posiada biologicznej zdolności do jednoczesnego skupiania się na kilku zadaniach.
Podzielna uwaga – jak to działa w mózgu?
Podzielna uwaga jest niezwykle kuszącą umiejętnością, jednak w mózgu istnieją 3 sieci neuronowe związane z koncentracją i tylko jedna z nich jest odpowiedzialna za świadomą pracę nad konkretnym wyzwaniem. W takim razie, skoro mamy tylko jedną taką sieć, to w danym momencie możemy wykonywać tylko jedną czynność wymagającą skupienia.
Mózg natomiast potrafi świetnie symulować wielozadaniowość za pomocą procesu, jakim jest przerzutność uwagi. Działa ona bardzo podobnie jak w starych komputerach z procesorami jednowątkowymi. Taki komputer w rzeczywistości nie robił kilku skomplikowanych rzeczy na raz, ale dzielił procesy na małe elementy i układał je w kolejce. Dzięki temu mógł bardzo szybko się pomiędzy nimi przełączać i je wykonywać, tworząc iluzję płynności.
Podobnie działa nasz mózg, czyli świetnie symuluje wielozadaniowość właśnie dzięki przerzutności uwagi. Także jeśli zastanawiamy się, podzielność uwagi czy istnieje, odpowiedź brzmi: nie.
Warto jednak zauważyć, że kobietom łatwiej jest symulować tę podzielność z powodów neurobiologicznych. Posiadają one znacznie więcej połączeń pomiędzy prawą a lewą półkulą (w ciele modzelowatym) niż mężczyźni. Dzięki temu sprawniej działa ich podzielna uwaga w codziennych sytuacjach. Mężczyźni natomiast mają więcej połączeń biegnących od tyłu do przodu mózgu. To pozwala im mocniej skupić się na jednym konkretnym zadaniu i całkowicie odciąć od jakichkolwiek bodźców zewnętrznych.
Przerzutność uwagi w codziennym życiu
Wiemy już, że przerzutność uwagi istnieje i potrafimy wykorzystywać ją na co dzień. Nasz mózg, aby móc z niej korzystać, uruchamia pamięć roboczą. Pozwala ona zapamiętać bardzo dużo informacji, ale na bardzo krótki czas. Pomaga nam na chwilę „zatrzymać” jeden wątek i przełączyć się na coś, czemu przed chwilą nie poświęcaliśmy pełni uwagi.
Dobrze obrazuje to sytuacja prowadzenia auta i jednoczesnej rozmowy z pasażerem. Gdy droga jest prosta, jedziemy na „autopilocie” i nie skupiamy się zbytnio na samej technice jazdy. Jesteśmy w pełni obecni w rozmowie. Natomiast jeśli nagle pojawi się ostry zakręt, skrzyżowanie lub jakaś sarna na drodze, mózg błyskawicznie przerzuca się z rozmowy na manewr samochodem, który musimy wykonać. Po jego bezpiecznym zakończeniu, korzystając właśnie z pamięci roboczej, wyciągamy zawieszone informacje i możemy płynnie kontynuować dyskusję. Jeśli jednak zagrożenie na drodze było zbyt duże i stresujące, nasza pamięć robocza nie zadziała (zostanie wyczyszczona) i nie będziemy pamiętać, co przed chwilą powiedział nam rozmówca.
Negatywne skutki multitaskingu
Wydawać mogłoby się, że nasza podzielna uwaga dobrze sobie radzi, gdy robimy dwie rzeczy na raz, jednak w wyniku takiego działania mocno cierpi jakość obu tych czynności. Dzieje się tak w szczególności, gdy wykonujemy zadania angażujące nas wzrokowo. Wzrok jest zmysłem dominującym dla mózgu. Gdy na przykład coś rysujemy i przy okazji słuchamy wykładu, to nasz umysł znacznie mocniej skupi się na rysowaniu. Próby wykonywania dwóch wymagających rzeczy na raz zmniejszają naszą produktywność i pogarszają zapamiętywanie informacji. Mózg stoi wtedy przed wyborem, co jest dla niego w tym momencie bardziej atrakcyjne (np. bodźce wizualne), a nie co jest obiektywnie ważniejsze.
Jak ćwiczyć podzielność uwagi?
Mimo negatywnych aspektów multitaskingu, możemy zastanawiać się, jak ćwiczyć podzielność uwagi i czy taki trening w ogóle coś nam da. Odpowiedź brzmi: zdecydowanie tak, warto! Pomoże nam to o wiele lepiej i sprawniej radzić sobie w środowisku pełnym codziennych rozpraszaczy i szumu informacyjnego.
Gdybyśmy mieli zaproponować skuteczne i praktyczne ćwiczenia na podzielność uwagi, polecamy regularnie trenować następujące zadania:
- Słuchanie w sztucznym rozproszeniu: Włącz jakiś film na YouTube lub podcast z dużą ilością informacji mówionych i spróbuj rozwiązywać w tym samym czasie sudoku lub krzyżówkę. Staraj się nie patrzeć w tym czasie na ekran, a świadomie kontrolować cały proces. Przyjrzyj się linijce w sudoku, ale jednocześnie aktywnie wyłapuj i zapamiętuj to, co jest mówione w tle. Na koniec sprawdź, ile zapamiętałeś z nagrania.
- Zapamiętywanie dwóch rzeczy na raz: Na przykład: wyświetlaj i zapamiętuj obrazki w odpowiedniej kolejności, przy okazji bardzo szybko dodając w pamięci zmieniające się na ekranie cyfry.
- Rysowanie z pamięci wzrokowej: Spróbuj zapamiętywać jak najwięcej szczegółów ze zdjęcia i przy okazji zacznij rysować coś zupełnie innego na kartce. Gdy skończysz swój rysunek, spróbuj odtworzyć z pamięci wszystkie zapamiętane wcześniej szczegóły ze zdjęcia.
Podsumowanie
Jak widzisz, w ujęciu biologicznym nie istnieje coś takiego jak podzielność uwagi. Nasz mózg, wykorzystując proces, jakim jest przerzutność uwagi, jest w stanie zapamiętać bardzo dużo informacji na bardzo krótki czas. Dzięki temu mechanizmowi możemy w miarę płynnie przełączać się pomiędzy rzeczami, które aktualnie robimy.
Z drugiej strony, ciągły multitasking negatywnie wpływa na naszą ogólną efektywność oraz jakość wykonywanych obowiązków. Gdybyśmy jednak zastanawiali się, jak poprawić podzielność uwagi, możemy regularnie wykonywać ćwiczenia na podzielność uwagi. Pomogą nam one skutecznie koncentrować się pośród codziennych rozpraszaczy i utrzymać wysoką produktywność.
Obejrzyj 14 odcinkek Trenerów Umysłu o tym czy multitasking działa:
0:00 – Wstęp
0:43 – Czym jest multitasking?
2:53 – W jaki sposób mózg symuluje podzielność uwagi?
4:29 – Co to jest przerzutność uwagi?
7:22 – Na czym się skupi nasz mózg?
8:10 – Multitasking zmniejsza produktywność!
9:09 – Ćwiczenia na podzielność uwagi (przerzutność)
10:43 – Płeć mózgu a multitasking – ciało modzelowate
13:10 – Podsumowanie
Tu możesz obejrzeć odcinek:
Podziel się też w komentarzu swoimi spostrzeżeniami w tym temacie! I nie zapomnij polubić filmu dzięki temu więcej osób dowie się o tym, jak to właściwie jest z tą podzielnością uwagi!
Tutaj możesz posłuchać podcastu na Spotify:
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Nie, według psychologów człowiek nie posiada biologicznej zdolności do podzielności uwagi. Nasz mózg skupia się w danym momencie tylko na jednej wymagającej czynności.
W powszechnym rozumieniu jest to wielozadaniowość (multitasking), czyli wykonywanie kilku rzeczy na raz. Jednak człowiek tak naprawdę nie posiada tej umiejętności i jedynie przerzuca się w bardzo szybkim tempie między poszczególnymi zadaniami.
Należy regularnie wykonywać ćwiczenia w sztucznym rozproszeniu (np. łącząc zadania słuchowe z wzrokowymi) i próbować stale, w pełni świadomie kontrolować proces przełączania uwagi.
Można to osiągnąć poprzez regularny trening umysłu oparty na wykonywaniu dwóch zadań na raz i próbach kontrolowanego skupiania się na obu czynnościach naprzemiennie, co wzmacnia naszą pamięć roboczą.
Aby trenować podzielność uwagi, można słuchać filmu na YouTubie lub podcastu i w tym samym czasie rozwiązywać sudoku czy krzyżówkę. Dobrym pomysłem są też zadania z trenerem na kursie Best Brain, gdzie próbuje się zapamiętywać dwie rzeczy na raz – np. kolejność prezentowanych obrazków przy jednoczesnym dodawaniu w pamięci cyfr.
Jeśli chcesz dowiadywać się jako pierwszy o nowych odcinkach, zasubskrybuj nasz kanał Trenerzy Umysłu na YT by żaden Ci nie umknął! Nowe odcinki będą pojawiały się w każdy czwartek o godz. 17:00! Zapraszamy do oglądania, lajkowania i udostępniania swoim znajomym!