fbpx

Category: Techniki pamięciowe

Jak tworzyć efektywne notatki?

Jaką wiedzę znajdziesz w artykule?

•Czym jest metoda Cornella?
•Jak więcej pamiętać z notatki?
•Czym są słowa klucze?
•Czy notowanie może być zabawą?

Zaczynasz naukę, otwierasz zeszyt i… no właśnie – ściana tekstu przytłacza Cię i odbiera chęć dalszej nauki. W jaki sposób można coś znaleźć w gąszczu kartek, z których każda wygląda tak samo?  Na pewno łatwo nie będzie. Typowo notatka pozbawiona kolorów, obrazków i zapisana linijka w linijkę to najgorsza z możliwych form notowania dla Twojego mózgu. Na szczęście, nie jesteśmy tu na przegranej pozycji i z pomocą przychodzi nam metoda efektywnego notowania – metoda Cornella.

notes-3236566_1920

 

Metoda Cornella została opracowana w latach 50. XX wieku przez Waltera Pauk’a, profesora z Cornell University. Badania naukowe pokazują, ze notowanie tą właśnie metodą jest szczególnie korzystne, gdy musimy znaleźć związki między podanymi informacjami oraz wykorzystać przekazaną wiedzę w praktyce. Notatka Cornella zapewnia skuteczność w organizowaniu myśli i ułatwia podsumowanie naszej wiedzy. Dodatkowo poprawia umiejętności analizowania informacji i aktywnego słuchania.

 

No dobrze… Ale jak się do tego zabrać? Oczywiście skoro notujemy, to będziemy potrzebowali kartki. Najlepiej, żeby była to czysta kartka – linie ustawiają nas w szeregu powtarzalności i nudy, kratka zamyka w celi schematów. Naszą kartkę dzielimy na trzy części, tak jak na rysunku obok. Linearność nudzi nasz mózg, dlatego nie bójmy się narysować linii podziału krzywo, „od ręki”.

Mamy podział, więc bierzemy się za notowanie. Największa, główna część to standardowa notatka – zapisujemy w niej najważniejsze informacje z lekcji. Tę część może również stanowić treść książki czy artykuł z gazety. Ważne, żeby nie były to bezmyślne linijki zapisane jedna pod drugą. Pobawmy się notowaniem – używajmy kolorów, podkreśleń, symbolów, strzałek i podpunktów. Na pewno zdarzyło Ci się na sprawdzianie, że pamiętałeś w którym miejscu w zeszycie była zapisana odpowiedź na zadane pytanie, ale nie mogłeś sobie przypomnieć co było tam zapisane. Wykorzystajmy fakt, że nasz mózg myśli obrazami i dodajmy do naszej notatki rysunki – skojarzenia do tekstu. W ten sposób zapamiętując obrazek, ułatwimy sobie przypomnienie jaką informację on niósł.

Kolejna część to margines na boku. Tutaj zapisujemy słowa klucze. Nie musi być to pojedynczy wyraz, może być to hasło w postaci pytania, na które odpowiedź znajdziemy w notatce. Słowa klucze odnoszą się do zdania, akapitu lub większej części tekstu znajdującej się na odpowiadającej wysokości w części przeznaczonej na standardową notatkę. Słowo klucz to ogólne hasło, na podstawie którego jesteśmy w stanie odtworzyć konkretną część notatki. Nie jest to szczegółowa informacja – na przykład mając w notatce informację o wysokości Rysów, słowem kluczem nie będzie podana wysokość, a właśnie słowo „wysokość”. Słowa klucze stanowią indeksy, które świetnie organizują nasze notatki i ułatwiają odszukanie w nich potrzebnych informacji. Wypisywanie słów kluczy zmusza nas do przetwarzanie informacji podanych w notatce i syntezy ich w proste hasło, co aktywizuje nas umysł.

Część na samym dole, to krótkie streszczenie, nasze własne podsumowanie tego, co znajduje się w notatce. Spróbujmy zapisać 2-3 zdania, w taki sposób jakbyśmy chcieli wytłumaczyć, co znajduje się w naszej notatce komuś kto nie ma wiedzy z pozostałych stron. Pisząc podsumowanie staramy się, nie zerkając do notatki, zapisać najważniejsze informacje, które z niej zapamiętaliśmy.

back-to-school-1576792_1920

Notatka gotowa, więc teraz czas na naukę. Powtórzmy to co zapisaliśmy w naszej notatce. Oczywiście, w powtarzaniu nie chodzi o odświeżanie informacji i bezsensowne czytanie ich w kółko – powinna to być powtórka aktywna. Zakryjmy więc naszą notatkę i patrząc tylko na słowa klucze spróbujmy sobie przypomnieć, co się w niej znajdywało. Zaangażujmy się w proces wydobycia tych informacji z naszego mózgu. Nie musimy od razu odtworzyć całej notatki perfekcyjnie, ale postarajmy się przypomnieć jak najwięcej informacji. Dopiero po tej czynności, możemy sprawdzić w notatce czy o czymś zapomnieliśmy i na co jeszcze powinniśmy zwrócić uwagę. Testowanie siebie to świetny sposób efektywnej nauki. Jeżeli na podstawie słów kluczy jesteśmy w stanie odtworzyć całą notatkę, to wspaniale! Znając odpowiednie mnemotechniki zapamiętanie 10 słów (w odpowiedniej kolejności) zajmie nam mnie niż minutę. Z takimi kluczami w głowie możemy śmiało iść na sprawdzian czy egzamin, bez obaw, że o czymś zapomnimy 😊.

Metoda Cornella to nieskomplikowana metoda efektywnego notowania, która nie wymaga od nas zaawansowanych narzędzi. Jest ona prosta do zastosowania i sprawia, że notowanie przestaje być nudną i żmudną pracą, a staje się świetną zabawą, w której ogranicza nas tylko nasza kreatywność.

MartynaGrela
Martyna Grela
Wicemistrzyni Mistrzostw Polski Pamięci,
najwyżej sklasyfikowana kobieta w Polsce
w światowym rankingu pamięci IAM

Źródła:
Jacobs, Keil. A Comparison of Two Note Taking Methods in a Secondary English Classroom
P, Mulder (2012). “Cornell Note Taking method (Cornell note taking method advantages)”
Zulejka, Baharev (2016). The effects of Cornell note-taking and review strategies on recall and comprehension of lecture content for middle school students with and without disabilities

Jak zapamiętać datę urodzin cioci Krystyny

Jaką wiedzę znajdziesz w artykule?

•Dlaczego mamy problem z zapamiętywaniem liczb?
•Jakie systemy mnemotechniczne mogą nam pomóc w zapamiętywaniu dat?
•Jak zapamiętać konkretną datę historyczną?
•Jak zapamiętać datę urodzin cioci Krystyny

Wiele osób ma problem z zapamiętaniem informacji liczbowych, takich jak kod pin, numer telefonu czy data czyiś urodzin. Dlaczego tak się dzieje? Co zrobić, aby zapamiętanie 10 dat zajęło nam kilka chwil?

Podstawą każdego zapamiętywania mnemotechnikami jest wyobraźnia. Tak samo, jak pisał Bartek w artykule „Jak zapamiętać nazwy stolic”, żeby zapamiętać konkretną liczbę należy ją sobie wyobrazić. Ale jak? W tym właśnie tkwi problem. Cyfry są jedynie symbolami, nie mają dla nas konkretnego znaczenia i trudno jest ma je zapamiętać. Zlepek czterech cyfr np. 8319 nic dla nas nie znaczy, jednak liczba 2019 jest już nam lepiej znana, gdyż reprezentuje bieżący rok. A czym różni się 8319 od 2019? Tak naprawdę to niczym. Jedna z tych liczb ma dla nas znaczenie, druga nie. Aby móc zapamiętać wielocyfrową liczbę, należy nadać jej znaczenie.

W jaki sposób możemy nadać znaczenie cyfrom? Są na to różne sposoby. W świecie mnemotechnik możemy wyróżnić przynajmniej trzy systemy pozwalające na nadawanie cyfrom odpowiednich znaczeń. Wśród nich jest Główny System Pamięciowy, metoda PAO (Person, Action, Object) oraz tak zwana dziesiątka. Te systemy różnią się od siebie trudnością ich wprowadzenia oraz szybkością zapamiętywania jak również długością liczby możliwej do nauczenia się tym systemem. Najprostszym z nich jest dziesiątka. Polega ona na nadaniu każdej z dziesięciu cyfr skojarzonego obrazu, np. 0 wygląda jak jajko, 1 jak laska, 2 jak łabędź, 3 jak przekręcone wąsy, 4 jak krzesło…. itd.

No dobrze, więc jak zapamiętać datę? Weźmy za przykład datę roczną Bitwy Pod Grunwaldem czyli 1410. Aby zapamiętać tą datę należy stworzyć historię łączącą cztery obrazy: laskę, krzesło, laskę i jajko wraz ze znaczeniem tej daty, czyli z bitwą z Krzyżakami. Przykładową historyjką może być następująca scena: starszy Krzyżak chciał walczyć z Polakami, wziął laskę i poszedł na pole bitwy. Gdy doszedł na miejsce bardzo się zmęczył więc usiadł na krześle. Siedząc na krześle wymachiwał swoją laską w jednej ręce i drugą laską którą wziął ze sobą do walki w drugiej ręce. Gdy Polacy zobaczyli tego rycerza, wzięli jajka i obrzucili nimi staruszka. Krzyżacki rycerz musiał się poddać i wrócić do zamku.

Oczywiście, jest to najprostszy ze sposobów, wymagający dużej kreatywności przy zapamiętywaniu. Dlaczego? Ponieważ zapamiętując dużą ilość danych liczbowych napotkamy wielokrotnie na te same obrazy (na jajko, laskę itd.), przez co stworzenie ciekawej, zaskakującej historyjki jest coraz trudniejsze. W przypadku zapamiętania konkretnej daty urodzin cioci Krystyny można użyć dodatkowych obrazów odpowiadających konkretnym miesiącom, np. styczeń – bałwan, luty – buty (z powiedzenia „idzie luty, podkuj buty”, lipiec – lipa, wrzesień – dzwonek szkolny itp. Następnie należy znaleźć coś charakterystycznego dla cioci Krystyny (np. ciocia zawsze piecze pyszne ciasto marchewkowe) i połączyć to z datą jej urodzin (np. z 20 lutego). Do podanych przykładów można sobie wyobrazić historię, w której ciocia Krystyna miała wszystkie miski brudne, dlatego wzięła buta i do niego wsypała posiekaną marchewkę. Następnie chciała do niej dodać jajka, jednak akurat ich zabrakło w lodówce, dlatego wybiegła przed dom i pobiegła do łabędzia, którego przegoniła i zabrała jajka z jego gniazda, które dodała do swojego ciasta, które wygniatała w bucie.

Zabawa takimi dziwnymi historiami pozwala na zapamiętywanie wielu informacji. Jeżeli podoba Ci się ten sposób zapraszam Cię do zapoznania się z Głównym Systemem Pamięciowym który pozwala na zapamiętanie nawet 54 dat w 5 minut (tyle wynosi oficjalny rekord Polski na dzień 27.09.2019r). Nie zrażaj się ewentualnymi nieudanymi próbami – pamiętaj, trening czyni mistrza!

Tobiasz Boral
Pierwszy Polak na Mistrzostwach Świata Pamięci,
Obecny Mistrz Europy 2018,
Wicemistrz świata juniorów 2011,
Obecny mistrz Polski federacji World Memory Sport Council.

Jak zapamiętać nazwy stolic?

Jaką wiedzę znajdziesz w artykule?

•Jak zapamiętywać nazwy stolic
•Jak skutecznie uczyć się nazw geograficznych
•Przykłady praktycznego zastosowania mnemotechnik
•Zestaw ćwiczeń pamięci dla każdego

Chyba każdy dorosły pamięta szkolne odpytywanie z nazw stolic państw Europy, Ameryki, czy co gorsze, całego świata. Jak do tego z reguły się podchodzi? Oczywiście stosując wszechobecne wkuwanie, czy ciągłe powtarzanie na nowo kraj+stolica, kraj+stolica itd. Może jednak istnieje jakiś inny sposób zapamiętania nazw stolic? Szybki i ciekawy? Pewnie że tak, wystarczy tylko lepiej dogadać się ze swoją pamięcią – co nie jest w cale takie trudne!

Oczywiście najłatwiejszym sposobem jest odwiedzić stolicę każdego kraju świata 🙂 Tak, wiem, mało komu zdarza się przez całe życie odwiedzić chociaż kraje Unie Europejskiej, a co dopiero kiedy mowa o innych państwach. Jednak jeśli ktoś był w Wiedniu do końca życia będzie pamiętać, że stolicą Austrii jest właśnie Wiedeń, albo w Lizbonie – że stolicą Portugalii jest właśnie to miasto. Warto więc zastanowić się dlaczego tak się dzieje, że po wycieczce pamiętamy dużo więcej niż gdybyśmy ślęczeli nad podręcznikami do geografii danego regionu? Otóż podczas podróży wszystko jest świeże, ciekawe i oddziałuje na nas wielokanałowo – obrazem, dźwiękiem, zapachem, przestrzenią – i to jest klucz do sukcesu. Fakt ten możemy wykorzystać ucząc się nazw stolic państw jedynie przy użyciu atlasu. Zaczynamy!

Podstawowa zasada zapamiętywania mówi że językiem naszego mózgu są obrazy a jego gramatyką skojarzenia. Wystarczy więc zamienić trudne i suche nazwy krajów i ich stolic na barwne obrazy i połączyć je skojarzeniami.

Weźmy jako pierwszy przykład kraj europejski – Portugalię. Stolicą Portugalii jest Lizbona. Możemy skorzystać z naszego osobistego skojarzenia np. Portugalia może kojarzyć się komuś z pysznymi lodami – gdyż jadł tam najlepsze lody w swoim życiu. Jednak rzadko mamy takie konkretne skojarzenia z każdym państwem, dlatego uniwersalną metodą jest poszukać skojarzenia dźwiękowego. Wyraz Portugalia można podzielić na port i galia i utworzyć od tego skojarzenie port i galeon. Jeśli jest to znany nam kraj wystarczy skojarzyć początek nazwy, jeżeli uczymy się stolicy nieznanego nam kraju musimy stworzyć dokładne skojarzenie do całej nazwy. Nazwę stolicy możemy podzielić na części: liz i bona i utworzyć kojarzenie lizak i bon. Teraz wystarczy ułożyć przyczynowo skutkową historię z tymi skojarzeniami i ją sobie wyobrazić. To bardzo ważne – wiele osób wymyślając historie nie wyobraża ich sobie i na skutek tego nauka idzie na marne. Przykładowa historia może wyglądać tak: W porcie na galeonie było mnóstwo lizaków ale żeby je dostać trzeba było mieć specjalny bon.

Weźmy teraz za przykład mniej znany kraj europejski – Serbię. Stolicą Serbii jest Belgrad. Szukamy najpierw skojarzenia do Serbii. Wyraz Serbia można podzielić na ser i bia i utworzyć od tego skojarzenie ser biały. Nazwę stolicy możemy podzielić na sylaby: bel oraz grad i utworzyć skojarzenie belka i grad. Przykładowa historia może wyglądać tak: W lodówce leżał ser, cały biały i tak stwardniał ze starości że musieliśmy uderzyć go belką a następnie wystawić za okno żeby grad rozdrobnił go na małe kawałeczki. Dla tych którzy wolą mniej abstrakcyjne historie można przyjąć wersję: ser biały schowaliśmy pod belkę podczas gradu aby się nie zepsuł.☺

Dobrze, weźmy jakiś bardziej egzotyczny przykład: Burkina Faso – stolica – Wagadugu. nazwę kraju możemy skojarzyć z burakiem kinem i fasolą a stolicę z wagą i długiem. Nasze wyobrażenie mogłoby wyglądać tak: Burak poszedł do kina z fasolką i weszli na wagę po zakupie której narobili sobie długów.

W ten sposób możemy zapamiętać stolicę dowolnego państwa na świecie. Początkowo może nam sprawiać trochę trudności szukanie skojarzeń do nazw, ale po kilku przykładach kolejne będą przychodzić nam coraz szybciej i szybciej. Spróbujcie sami, a zobaczycie jak łatwo będziecie sobie przypominać nawy stolic krajów z całego świata.

Dla treningu spróbujcie poszukać skojarzeń do poniższych nazw. Poniżej zamieszczamy nasze propozycje. Powodzenia!

•Mongolia – Ułan Bator
•Gruzja – Tbilisi
•Dominika – Roseau
•Peru – Lima
•Chorwacja – Zagrzeb
•Albania – Tirana

nasze propozycje:

•Mongolia – Ułan Bator magnolia – ułan baton tor
•Gruzja – Tbilisi – gruz zjadł/tam bili się
•Dominika – Roseau – Dom i Dominika/ rosa – ała!
•Peru – Lima Peruka/Lis+Maska
•Chorwacja – Zagrzeb Chory + wakacje/ za grzebieniem
•Albania – Tirana – alba /tir + rana

Bartłomiej Boral
Pierwszy Polak na Mistrzostwach Świata Pamięci,
Rekordzista Polski,
Założyciel Best Brain

 


Jak poprawić pamięć i koncentracje – trening i ćwiczenia

Jaką wiedzę znajdziesz w artykule?

•Co potrafi ludzka pamięć
•Dlaczego mamy problemy z zapamiętywaniem
•Co wspólnego mają ze sobą pamięć i wyobraźnia
•Co zrobić aby pamiętać na dłużej

Każdy z nas ma w swojej głowie superkomputer, który potrafi zapamiętywać i operować na wielkich ilościach informacji. Standardowo człowiek potrafi zapamiętać i operować na 7 elementach jednocześnie. Po poznaniu mechanizmów działania umysłu oraz po przepracowaniu odpowiedniej liczby specjalnie przygotowanych ćwiczeń na poprawę pamięci, liczba informacji w Twojej pamięci podręcznej może dojść nawet do kilkuset elementów!*

Jeżeli to jest prawda, to dlaczego nie potrafię zapamiętać nowego numeru telefonu? Czemu mam problemy z zapamiętaniem imion nowopoznanych osób? Dzieje się tak, ponieważ ta informacja jest dla Twojego mózgu nudna. Hipokamp, jest to ośrodek mózgu decydujący jakie informacje zostaną w naszej pamięci na dłużej a jakie zostaną przefiltrowane i usunięte z naszego umysłu. Jeżeli chcesz aby mieć lepszą koncentrację uwagi i bardziej pojemną pamięć – zainteresuj swój mózg, zaskocz swój hipokamp!

Czy w Twoim życiu ostatnio zdarzyło się coś niezwykłego? Jeżeli tak, to na pewno to pamiętasz. A co robiłeś 20 dni temu o 16:28? Prawdopodobnie tego nie pamiętasz, bo było to nieciekawe, zwykłe, po prostu nudne dla Twojego mózgu. No dobrze, ale co zrobić, żeby swój mózg wyrwać z nudy? Użyj swojej WYOBRAŹNI!

Trenując do ubiegłych Mistrzostw Europy w zapamiętywaniu, podczas których wywalczyłem tytuł mistrza Europy w konkurencji Images, jedyne co ćwiczyłem to wyobraźnia! Tworząc odpowiednie wyobrażenia, przekodowujące ważne informacje w symbole, np. imię Kamil w narty (skojarzenie z Kamilem Stochem), o wiele łatwiej będzie Ci zapamiętać imię nowopoznanego klienta o imieniu Kamil. Nie wystarczy jedynie stworzyć symbol – należy utworzone przez siebie skojarzenia łączyć w historie. Dlatego najlepszym treningiem pamięci i koncentracji uwagi jest trening tworzenia i wyobrażenia sobie odpowiednio stworzonych historii. Ok, czas na konkrety.

Pierwszym krokiem jest pobudzenie Twojej wyobraźni – jak często z niej korzystasz? Czy tworzysz sobie wyobrażenia sytuacji przeczytanych w książce? Czy próbujesz zobaczyć jak wygląda scena z serialu jedynie słuchając dźwięku, bez patrzenia na ekran? Czy tylko konsumujesz obrazy przygotowane dla ciebie w formie filmów i grafik? Jeżeli chcesz zapamiętać więcej informacji z usłyszanych w radiu wiadomości – wyobraź sobie sytuacje, które są opisywane przez spikera. Zobacz scenerie, usłysz dźwięki, poczuj zapachy. Jest to pierwszy krok, dzięki któremu oddziałujesz na pierwsze dwa elementy dobrej pamięci – po pierwsze świadomie koncentrujesz uwagę na informacjach, które właśnie docierają do twojego mózgu. Po drugie – zaciekawiasz swój mózg obrazami, dźwiękami, sytuacjami stworzonymi w Twojej wyobraźni.

No dobrze, i co dalej? Dalej to już tylko odpowiednia aktywna powtórka – możesz ją wykonać np. próbując powtórzyć informację, którą usłyszałeś, korzystając jedynie z przypominania sobie wytworzonych przez siebie wyobrażeń. Dzięki temu mózg wzmocni połączenia między neuronami, na których zapamiętał dane informacje. Taka powtórka pozwoli zapamiętać usłyszaną wiedzę na dłużej.

Pamięć i wyobraźnia są ze sobą bardzo mocno połączone – od najstarszych dziejów legendy były przekazywane z pokolenia na pokolenie właśnie za pomocą wyobraźni. Ojciec rodziny opowiadał ciekawe historie o bohaterach, wojnach, miłości, a dzieci wyobrażały sobie wszystko co usłyszały od taty. To właśnie dzięki tym wyobrażeniom pamiętały usłyszane historie przez całe życie.

Tak, to jest dopiero początek – istnieje wiele technik zapamiętywania usprawniających proces przetwarzania wiedzy na wyobraźnie – ale mechanizm zawsze pozostaje ten sam: wiedza, wyobraźnia, powtórka. Próbując swoich sił w treningu wyobraźni i pamięci nie zapomnij, że mózg nienawidzi nudy! Jeżeli twoje wyobrażenia są nudne, to zostaną pominięte i nie będą zapisane na twoim twardym dysku zwanym pamięcią. Na szczęście nigdy nie jest za późno, aby wziąć się za ćwiczenie swojej wyobraźni 😊

Tobiasz Boral
Pierwszy Polak na Mistrzostwach Świata Pamięci,
Obecny Mistrz Europy 2018,
Wicemistrz świata juniorów 2011,
Obecny mistrz Polski federacji World Memory Sport Council.

*Podane informacje bazują na wynikach konkurencji zapamiętywania cyfr wypowiadanych co sekundę. Obecny rekord świata należy do Lance Tschirharta ze Stanów Zjednoczonych i wynosi 456 zapamiętanych cyfr w dobrej kolejności po jednokrotnym wysłuchaniu ciągu